تاریخ اجتماعی کتابخانه ها
 
نگاهی به تاريخ اجتماعی ايران اين نکته را روشن می کند که تاريخ ايران -در مجموع- تاريخ هجوم های ويرانگر قبايل بيابانگرد و عشاير چادرنشين، تاريخ فروپاشی مناسبات اقتصادی- اجتماعی حاکم و بازتوليد مناسبات قبلی، تاريخ سرکوب های خشن نهضت ها و شورش های مردمی، سلطهء استبداد سياسی و اختناق فرهنگی،وفروپاشی و تاريخ پسرفت های اجتماعی، و رکودها و وقفه های بلند تاریخی است.

 

ايران به خاطر موقعيت جغرافيائی و شرايط اقتصادی- سياسی خود، بعنوان چهار راه جهانی، از يکطرف کانون تلاقی فرهنگ ها و تمدن های گوناگون بوده و از طرف ديگر، همواره عرصه هجوم های قبايل و اقوام مختلف بوده است. اين حملات و هجوم ها -هر بار- با ويران کردن شبکه های آبياری و تأسيسات کشاورزی، فروپاشی مناسبات اقتصادی- اجتماعی، قتل عام های گسترده و خرابی شهرها و روستاها، حيات طبيعی و تکامل تاريخی جامعه ونابودی کتابخانه ها ايران را با وقفه ها و رکودهای طولانی روبرو ساخته اند. در حقيقت، علت عقب ماندگی های تاريخی و اجتماعی-فرهنگی ايران را می توان با اينگونه حملات مرگبار و هجوم های ويرانگر که- هر يک، سالها و قرنها جامعهء ايران را از رشد طبيعی، تحول اجتماعی و تکامل تاريخی بازداشتندتوضیح داد

اين حملات و هجوم ها تأثيرات مخرب خود را بر شعور اجتماعی مردم ما باقی گذاشتند و باعث قطع رابطهء جامعه با بُعد تاريخی خويش گرديدند.

 

حملهء آشوربانيپال به ايران(646 ق. م)، حملهء اسکندر(334 ق. م)، حملهء اعراب(637 م)، حملهء ترکان غزنوی(999 م)، حملهء ترکان سلجوقی(1030 م)، حملهء ترکان قراختائی (1141 م)، حمله ترکمانان غُزّ(1156 م)، حملهء مغولها(1120 م)، حملهء تيمور(1381 م)، حملهء افغانها(1720 م) و دهها تهاجم خارجی ديگر و نيز جنگها و کشمکشهای اميران و شاهزادگان داخلی و دست بدست گشتن حکومتهای محلی - که با تاراج و کشتار و ويرانيهای فراوان همراه بودند - هر يک تاثیرات مخربی بر فرهنگ وکتابخانه ها درایران گذاشتند.

 

کتابخوانی در ایران :معضلات و راهکارها

مقدمه

 

امروزه‌ كتاب‌ يكي‌ از شاخص‌هاي‌ توسعه‌ و رايج‌ترين‌ محصول‌فرهنگي‌ در كشورهاي‌ مختلف‌ محسوب‌ مي‌شود و با وجودگستـــرش‌ همه‌ جـانبه‌ وسايـل‌ ارتبـاط جمعي‌، كتـاب‌ هنـوز جـايگـاه‌ويــژه‌اي‌ در دنياي‌ امــروز دارد و عمـده‌تــرين‌ وسيله‌ تعليم‌ و تــربيت‌به‌ شمار مي‌رود. تفـاوت‌ زيــاد سرانه‌ مطالعه‌ در ايـــران‌ بــا كشورهــاي‌ پيشرفته‌صنعتــي‌ و حتــي‌ در حــــال‌ رشد، تعداد و كيفيــت‌ نشريــــات‌ مـنـتشرشده‌ در كشور مـا در مقـايسه‌ بـا سايـــر كشورهـا گــويـاي‌ جــايگــاه‌نـامنـاسب‌ مطالعه‌ در جـامعه‌ مـا مي‌بـاشد. لــذا عـلاوه‌ بـــر تــلاش‌ درجهت‌ بـــالا بــــردن‌ سطح‌ مطالعه‌ در اقشار متخصص‌، بـــايــد زمينـه‌ رابـــراي‌ ايجــاد فـــرهنگ‌ مطالعه‌ در قشرهــاي‌ مختلف‌ مـــردم‌ فـــراهم‌كرد.
در این تحقیق سعی شده است جنبه های مختلف مشکلات کتابخوانی در ایران و راه کارهای عملی برای حل این مشکل اساسی با تاکید بر نقش کتابخانه ها بررسی شود.

 

ادامه نوشته